Belona (Belone belone) to drapieżna ryba morska z rodziny belonowatych, zamieszkująca wody wschodniego Oceanu Atlantyckiego i przylegające morza (Morze Śródziemne, Północne, Bałtyckie i Czarne). Charakteryzuje się znacznie wydłużonym ciałem, długimi szczękami przypominającymi dziób z licznymi ostrymi zębikami oraz zielonym zabarwieniem kości spowodowanym biliwerdyną. Belona jest poszukiwana przez wędkarzy ze względu na smaczne mięso i walory sportowe podczas połowu.
Występowanie i środowisko życia
Belona występuje w Morzu Bałtyckim oraz innych morzach przylegających do wschodniego Oceanu Atlantyckiego. Preferuje wody o następujących cechach:
- wody przybrzeżne,
- umiarkowana głębokość (zwykle 5–20 metrów),
- obecność małych ryb i skorupiaków,
- dobrze natlenione wody.
Belona unika wód o bardzo głębokich partiach oraz bardzo płytkich, zamulonych zbiorników. Jest gatunkiem tolerancyjnym na zmiany warunków środowiskowych, co pozwala jej zasiedlać różne typy wód morskich.
Wygląd i cechy charakterystyczne
Ciało belony jest znacznie wydłużone, wrzecionowate, bocznie spłaszczone, pokryte drobnymi łuskami. Charakterystyczne są długie szczęki przypominające dziób, z licznymi ostrymi zębikami. Ubarwienie grzbietu jest niebieskozielone, boki srebrzyste, a brzuch białawy. Charakterystyczną cechą jest zielone zabarwienie kości spowodowane biliwerdyną.
Przeciętna długość belony w Bałtyku wynosi 40–60 cm, jednak w sprzyjających warunkach może dorastać do ponad 100 cm i osiągać masę przekraczającą 1 kg. Płetwy są dobrze rozwinięte, płetwa ogonowa głęboko wcięta.
Do cech rozpoznawczych należą:
- długie szczęki przypominające dziób,
- liczne ostre zębiki,
- zielone zabarwienie kości,
- znacznie wydłużone ciało.
Tryb życia i zachowanie
Belona jest rybą aktywną głównie w ciągu dnia, szczególnie o świcie i zmierzchu. W okresie letnim może być aktywna również w nocy. Preferuje stanowiska w toni wodnej, gdzie wykorzystuje długie szczęki do polowania na małe ryby.
Belona jest rybą stadną, szczególnie w młodszym wieku. Dorosłe osobniki mogą przebywać w mniejszych grupach lub pojedynczo, zajmując określone stanowiska w toni wodnej.
Odżywianie
Belona jest drapieżnikiem o szerokim spektrum pokarmowym. Jej dieta obejmuje:
- małe ryby (szczególnie śledzie, szproty, młode dorsze),
- kałamarnice,
- skorupiaki,
- małe bezkręgowce morskie,
- sporadycznie plankton.
Belona poluje głównie w toni wodnej, wykorzystując długie szczęki do chwytania ofiar. Dzięki wydłużonemu ciału potrafi szybko pływać i skutecznie polować.
Tarło i rozwój
Tarło belony odbywa się wiosną i latem, zwykle od maja do sierpnia, gdy temperatura wody osiąga 12–18°C. Ryby wędrują na płytkie, przybrzeżne partie wód, gdzie samica składa ikrę w toni wodnej. Ikra rozwija się przez 10–15 dni.
Młode belony rosną stosunkowo szybko, żywiąc się początkowo planktonem, a następnie małymi rybami i skorupiakami. Już w pierwszym roku życia mogą osiągnąć długość 15–20 cm.
Znaczenie w wędkarstwie
Belona jest cenionym gatunkiem wędkarskim ze względu na smaczne mięso i walory sportowe podczas połowu. Najczęściej łowiona jest metodami:
- Spinning – na małe gumy, woblerki i błystki obrotowe,
- Spławik – na żywą lub martwą rybkę,
- Grunt – na martwą rybkę lub filet,
- Trolling – w większych akwenach morskich.
Belona słynie z agresywnych brań i zaciętej walki. Podczas holu wykonuje gwałtowne skoki i próby ucieczki, co czyni ją bardzo atrakcyjnym przeciwnikiem.
Rekord Polski Belona
Belona jest rybą morską z rodziny belonowatych występującą w Morzu Bałtyckim. Gatunek ten nie ma oficjalnego rekordu Polski w bazie Wiadomości Wędkarskich, jednak rekordowe belony są dokumentowane przez wędkarzy z całej Polski. Informacje o największych okazach są weryfikowane przez odpowiednie instytucje wędkarskie. Publikowane dane pokazują, że nawet tak charakterystyczny gatunek morski może osiągać imponujące rozmiary. Rekordowe belony pochodzą głównie z Morza Bałtyckiego, szczególnie z przybrzeżnych wód o odpowiedniej temperaturze.
Ciekawostki
Belona jest gatunkiem o dużym znaczeniu ekologicznym – jako drapieżnik reguluje liczebność innych gatunków ryb, wpływając na strukturę ekosystemów morskich. W niektórych regionach Polski belona jest również ceniona kulinarnie – jej mięso jest delikatne, smaczne i pozbawione ości, choć zielone zabarwienie kości może być zaskakujące dla niektórych konsumentów.
Interesującym faktem jest, że belona może żyć nawet 5–8 lat, a największe okazy są zwykle samicami w wieku 3–5 lat. Gatunek ten jest również przedmiotem intensywnych badań naukowych ze względu na jego zdolność do adaptacji do różnych warunków środowiskowych.
