Amur (Ctenopharyngodon idella) to duża ryba karpiowata pochodząca z Azji Wschodniej, introdukowana do polskich wód w celu kontroli roślinności wodnej. Charakteryzuje się wydłużonym, wrzecionowatym ciałem, dużą głową oraz charakterystycznym ubarwieniem oliwkowozielonym z ciemniejszym grzbietem. Występuje w większych rzekach, jeziorach i zbiornikach zaporowych, gdzie preferuje spokojne wody o bogatej roślinności.
Występowanie i środowisko życia
Amur występuje w całej Polsce, jednak najliczniej spotykany jest w większych rzekach nizinnych oraz dużych jeziorach i zbiornikach zaporowych. Preferuje wody o następujących cechach:
- spokojny nurt lub wody stojące,
- bogata roślinność wodna,
- umiarkowana głębokość (zwykle 2–5 metrów),
- dobrze natlenione wody.
Amur unika wód o bardzo szybkim nurcie oraz bardzo głębokich, czystych jezior górskich. Jest gatunkiem tolerancyjnym na zmiany warunków środowiskowych, co pozwala mu zasiedlać różne typy wód.
Wygląd i cechy charakterystyczne
Ciało amura jest wydłużone, wrzecionowate, bocznie spłaszczone, pokryte dużymi łuskami. Ubarwienie jest oliwkowozielone na grzbiecie, jaśniejsze na bokach i brzuchu. Głowa jest duża w stosunku do ciała, pysk kończy się końcowym otworem gębowym. Charakterystyczne są duże łuski z ciemnymi obwódkami.
Przeciętna długość amura wynosi 60–80 cm, jednak w sprzyjających warunkach może dorastać do ponad 120 cm i osiągać masę przekraczającą 30 kg. Płetwy są dobrze rozwinięte, płetwa grzbietowa wysoka, a płetwa ogonowa głęboko wcięta.
Tryb życia i zachowanie
Amur jest rybą aktywną głównie w ciągu dnia, szczególnie w okresie letnim, gdy intensywnie żeruje na roślinności. Preferuje stanowiska wśród roślinności wodnej, gdzie może znaleźć odpowiedni pokarm. W okresie zimowym staje się mniej aktywny i przebywa w głębszych partiach wód.
Amur jest rybą stadną, szczególnie w młodszym wieku. Dorosłe osobniki mogą przebywać w mniejszych grupach lub pojedynczo, zajmując określone stanowiska.
Odżywianie
Amur jest roślinożerny, jednak jego dieta może obejmować również organizmy zwierzęce. W skład jego pokarmu wchodzą:
- rośliny wodne (makrofity) – główny składnik diety,
- rośliny przybrzeżne,
- glony i fitoplankton,
- sporadycznie larwy owadów i małe bezkręgowce.
Amur potrafi intensywnie żerować na roślinności, przyczyniając się do kontroli zarastania zbiorników wodnych. Dzięki silnej budowie ciała potrafi żerować w różnych warunkach środowiskowych.
Tarło i rozwój
Tarło amura w naturalnych warunkach odbywa się w rzekach o szybkim nurcie, jednak w polskich wodach amur zazwyczaj nie rozmnaża się naturalnie z powodu niewłaściwych warunków. Tarło wymaga specyficznych warunków hydrologicznych i temperaturowych, które występują w rzekach azjatyckich.
Młode amury są hodowane w stawach i następnie zarybiane do wód otwartych. Rosną bardzo szybko, żywiąc się początkowo planktonem, a następnie roślinnością. Już w pierwszym roku życia mogą osiągnąć długość 20–30 cm.
Znaczenie w wędkarstwie
Amur jest bardzo cenionym gatunkiem wędkarskim ze względu na imponujące rozmiary oraz zaciętą walkę. Najczęściej łowiony jest metodami:
- Grunt – najpopularniejsza metoda, na różnego rodzaju przynęty roślinne (kukurydza, ziemniaki, kulki proteinowe),
- Feeder – na przynęty roślinne z użyciem koszyczka zanętowego,
- Spławik – na kukurydzę lub inne przynęty roślinne,
- Metoda karpiowa – specjalistyczna metoda z użyciem kul zanętowych i przynęt na włosie.
Amur słynie z potężnych brań i zaciętej walki. Podczas holu wykonuje gwałtowne odjazdy i próby ucieczki, co wymaga solidnego sprzętu i dużej cierpliwości.
Rekord Polski Amur
Oficjalny rekord Polski amura wagowy wynosi 39,20 kg przy długości 132 cm. Rekordzistą jest Krzysztof Ławnicki, który ustanowił ten wynik w 1998 roku. Amur jest introdukowanym gatunkiem pochodzącym z Azji Wschodniej, a rekordowe amury pochodzą z różnych akwenów w całej Polsce. Informacje o największych amurach są weryfikowane przez ekspertów wędkarskich. Każdy nowy rekord wzbudza duże zainteresowanie w środowisku wędkarskim, pokazując potencjał tego introdukowanego gatunku w polskich wodach. Rekordowe amury pochodzą głównie z większych jezior i zbiorników zaporowych z bogatą roślinnością.
Ciekawostki
Amur jest gatunkiem introdukowanym w Polsce, pochodzącym z rzek Azji Wschodniej. Został sprowadzony do Europy w celu kontroli zarastania zbiorników wodnych przez roślinność. W niektórych regionach Polski amur jest również ceniony kulinarnie – jego mięso jest delikatne i smaczne.
Interesującym faktem jest, że amur może żyć nawet 15–20 lat, a największe okazy są zwykle samicami w wieku 8–12 lat. Gatunek ten jest również przedmiotem intensywnych zarybień wód otwartych, co przyczynia się do utrzymania jego liczebności w wielu akwenach.
Gdzie łowić amura? Mapa łowisk
